Yine bir gülnihal | ihvan forum – Özgür Düşünce ve Paylaşım Platformu!

Yine bir gülnihal

mostar

Profesör
İhvan Üyesi
Katılım
6 Ara 2009
Mesajlar
1,011
Puanları
0
YİNE BİR GÜLNİHAL

Cennete açılan kapının müziği!
Babası Hamamcı olduğu için kendisine Hammamizade, Yenikapı Mevlevihanesi’nde çile doldurmuş sayıldığı için Dede denilen İsmail Efendi’nin..

24 Aralık 2010 Cuma 10:30
Babası Hamamcı olduğu için kendisine Hammamizade, Yenikapı Mevlevihanesi’nde çile doldurmuş sayıldığı için Dede denilen İsmail Efendi’nin yaşamına kısa bir yolculuk yapmaya var mısınız? Buyrun, Turan Oflazoğlu 'perde!' diyor.
‘Bir gonca femin yaresi vardır ciğerimde
Ateş dökülürse yeridir ah-ı serimde
Har lahza hayali duruyor didelerimde
Takdire nedir çare bu varmış kaderimde’
Saraya davet edilen İsmail!

Babası Hamamcı olduğu için kendisine Hammamizade, Yenikapı Mevlevihanesi’nde çile doldurmuş sayıldığı için Dede denilen İsmail Efendi’nin dünyayı erkenden terkeden oğluna yaktığı bayati bir ağıttır bu. İlkin III. Selim döneminde saraya davet edilir. Çünkü yaptığı besteler musiki âlemlerinde büyük yankı uyandırmış ve bir musikişinas olan padişah da O’nu saraya çağırarak eserlerini dinlemiştir.
Ömrünün bundan sonrası sarayda geçecektir. Hatta III. Selim tahttan indirildikten sonra başlayan II. Mahmut devrinde ve Abdülmecid döneminde de saraydaki itibarı devam eder. En güzel eserlerini II. Mahmut devrinde besteler.
'Gâvur Padişah'ın dostluğu
Turan Oflazoğlu’nun Yine Bir Gülnihal adlı tiyatro eserini okurken İsmail Dede Efendi’yi bazı yönleriyle görürüz. Mevlevihanede, evinde, sarayda ve kahvehanede.
Yenileşme hareketlerine büyük bir hız vermiştir II. Mahmud. Mevlevilerle arası iyidir. Bektaşilerle kötüdür. Yeniçeriler ortadan kaldırılmak üzeredir.
Batı’nın yüceltilmesine şahit oluruz. Sarayda Muzika-i Hümayun’un başında Donizetti Paşa vardır. Dede yeni makamlarla yeni besteler yapmaktadır. Sultanîyegâh da bunlardan biridir.
Misalini ne zemin ü zaman görmüştür
Nazirini ne mekin ü mekan görmüştür
O mihr-i burc-ı adaletsin ey şeh-i devran
Ne bir adilini çeşm-i cihan görmüştür
Öyle mest olur ki padişah. Gelip yanaklarından öper Dede’nin. Dede ki yine saraydan bir gülnihale kaptırmıştır gönlünü. Padişah ki Avrupa’ya benzemek için devlet dairelerine resimlerinin asılmasını istemektedir. Halk, kendisine ‘gâvur padişah’ demektedir. Yaşamak için gömlek değiştirmek gerektiğine inanmaktadır.
Mevlevi ayinlerinin ustası
500’den fazla bestenin sahibi olan Dede Efendi’nin ve Mevleviler’in batılılaşmaya fazla diren(e)mediklerini ihsas ettiriyor bize eser. Özellikle Dede’nin eşiyle çok eşliliği tartıştığı bölümde bunun bir yanlış olduğu söyletilerek uygarlaştığımızda düzelmesi umuluyor. Mevlevi bir sanatkârın dirençleri elbette daha çok eserlerinde görülür. Ziyadesiyle, bestelediği Mevlevi ayinlerinde. Fakat yine de devlet, batılılaşma-köklere tutunma çabası arasındaki gerilimde yazarın birinciden yana bir tercih yapması rahatsız edici. Bunlar tarihi gerçeklere uygunsa bile.
'Susan canlar'dan oldu
Abdülmecid döneminde sarayın Dede’ye ve Mevlevilere ilgisi ve yardımı devam eder. Ama ‘oyunun tadı kaçmıştır:’ Bu yüzden Dede Beytullah’ı ziyaret için yola koyulur. Hac farizasından sonra orada ‘susan canlar’a katılır. Hz. Hatice’nin ayakucuna defnedilir.
Mevlevi Sesler, Hamamizade İsmail Dede Efendi'den Ferahfeza Ayini 1. Selam - Okuyan: Mehmet AkçaEdebi ve etkileyici bir dili olan Yine Bir Gülnihal’ı okurken zihnimize üşüşen bazı sorgulamaların cevabını bulabilmek için yeni kitaplara bakmamız gerektiğini düşünüyorum. Mesela yeniçerilerin ortadan kaldırılması, Bektaşiler’in cezalandırılması, Mevlevilerle devlet ilişkileri, modernleşmenin bize eyledikleri… Müslümanca bir düşünce inşası için geçmişin yanlışlarını ve doğrularını iyi tesbit etmemiz ve İsmail Dede Efendi’yi dinlemeyi öğrenmemiz gerekiyor. Çünkü ‘bişnev ez ney…’ der Hz. Pir. Öyleyse dinleyelim ve katılalım Dede’nin o gür ve diriltici, gümrah musiki deryasına.


Mustafa Nezihi Pesen Hayy-Hu'ya katılmak istedi
 
Üst